Tuần trước đọc lại Faust của Goethe – xong nghĩ tới việc tại sao người Việt chúng ta học rất nhiều từ bé, nhiều bạn lớn lên còn đi học tây học tàu toàn nơi hoành tráng …nhưng hầu hết vẫn chỉ loanh quanh với mong muốn: “đi làm ổn định, lên lương lên chức, kiếm tiền mua nhà tậu xe, lấy vợ/chồng đẻ con trai, về hưu về quê nuôi gà hay trông cháu …”. Khá hơn tí nữa là dăm năm gần đây một số nghĩ tới đi du lịch đây đó, đọc thêm dăm ba quyển sách tây tàu để mở rộng tầm mắt. Nhưng hầu hết chỉ dừng lại ở đó.
Không thấy mấy người trí thức trẻ tuổi có khát khao mãnh liệt với cuộc sống rộng lớn (15 năm nay mình toàn làm việc với các bạn ngày càng trẻ, giờ đã tới tầm 2000 rồi). Sao vậy nhỉ?
Có phải vì chúng ta từ ngàn năm nay vẫn nặng lối học từ chương khoa cử không (đọc Nhà nho, Lều chõng thì biết) ? Học thuộc lòng, học theo lối thầy cô là nhất, mọi thứ đều phải tuân theo tiêu chuẩn đã được định sẵn. Từ bé ở nhà tuân theo chuẩn của bố mẹ (bố mẹ theo chuẩn ông bà …), đi học theo chuẩn thầy cô … dần dà hình thành một hệ tiêu chuẩn được mặc định là “chân lý”, một niềm tin “không gì lay chuyển nổi” – từ gia đình “giai lớn lấy vợ gái lớn gả chồng”; “tậu trâu, lấy vợ, xây nhà” … cho đến công việc, lối sống …
Sau này đọc thêm vài cuốn sách, đi vài nơi, nhìn thấy vài con người sống hay ho thú vị thì mới thấy đời mình sao nó tẻ nhạt, chán đến thế – nhưng lại tặc lưỡi tự an ủi “ai chẳng thế”, “đời người nó phải thế”; hoặc biện bạch “sống như chúng nó cũng có cái khổ khác” …
Thật ra, là vì ta chẳng sử dụng đến não – hay đơn giản hơn là ta không được dạy suy nghĩ.
Suy nghĩ bắt đầu từ đặt câu hỏi đa chiều.
Học văn hiện nay là cách “tuyệt vời” nhất để giết chết mọi niềm say mê đọc sách của con người ngay từ bé. Lối dạy văn giết chết tươi giá trị lớn nhất của văn chương là “trí tưởng tượng” – mà tưởng tượng giúp kích hoạt khả năng suy nghĩ ở mức độ cao nhất.
“Trí tưởng tượng quan trọng hơn kiến thức. Kiến thức là hữu hạn. Trí tưởng tượng là vô cùng và bao quát toàn thế giới.”
Ai nói câu này? Einstein, nhà bác học vĩ đại.
Đừng dạy con ghi nhớ kiến thức, hãy dạy con đặt thật nhiều câu hỏi!
Hồi con mình còn bé, trò chơi thú nhất của mẹ con là đặt câu hỏi đố nhau. Nhà mua mấy chục cuốn sách đố các thể loại từ dễ tới khó.
Ví dụ như:
Ờ, làm thế nào để bỏ một con voi vào tủ lạnh trong ba bước nhỉ?
Một người đang bê một hòn đá nặng qua cầu thì ngã xuống nước. Anh ta sẽ bị làm sao?
Chúc cả nhà cuối tuần vui vẻ!

Bình luận

comments